Psychoterapia to proces powrotu do równowagi psychicznej lub wręcz odnalezienia równowagi, której wcześniej nie było. Jest to rozmowa i budowanie relacji z drugą osobą, jaką w tym przypadku jest psychoterapeuta. W całym tym procesie narzędziem jest właśnie on sam — w tym jego osobowość, wiedza, kompetencje oraz doświadczenie zawodowe i osobiste. Podczas psychoterapii mamy możliwość innego doświadczania siebie i rzeczywistości, a także odkrywania swoich zasobów, rozwijania ich i wzmacniania.

Psychoterapeuta nie ocenia i nie doradza. Towarzyszy w procesie terapii. Prowadzi proces tak, aby osoba, z którą pracuje, sama odkryła, czego tak naprawdę potrzebuje i jak to osiągnąć. Klient powinien nauczyć się podejmowania decyzji i brania odpowiedzialności za swoje życie. Psychoterapeuta natomiast ma za zadanie pomóc w odzyskaniu równowagi psychicznej i emocjonalnej, ale też somatycznej (cielesnej). Zdarza się bowiem, że problemy mentalne dają o sobie znać poprzez dolegliwości fizyczne. Psychoterapia może być również sposobem poznawania siebie lub wspomagania rozwoju osobistego.

Rozmowa z psychoterapeutą – dobór odpowiedniej terapii

Podczas jednego z pierwszych spotkań, w zależności od nurtu psychoterapeutycznego, może zostać zawarty tzw. kontrakt – określenie celu pracy i częstotliwości spotkań, a jeśli się da, to także przybliżonego czasu trwania terapii. Czasami jednak nie da się tego określić w jej początkowej fazie, ponieważ każda terapia jest indywidualnym procesem.
Jeśli w spotkaniu bierze udział jeden psychoterapeuta i jeden klient, mówimy o terapii indywidualnej. Jeśli równolegle dla jednej osoby prowadzone są dwie lub więcej terapii (np. indywidualna i małżeńska), to zawsze prowadzone są one przez różnych psychoterapeutów.

Czas trwania jednego spotkania: od 45 do 60 min. W przypadku terapii par, rodzinnej lub grupowej, czas spotkania może być dłuższy.

W terapii indywidualnej i grupowej przyjmuje się, że optymalne są sesje cotygodniowe. W przypadku terapii par czy rodzinnej spotkania mogą być natomiast rzadsze, np. raz na dwa lub trzy tygodnie. W sytuacji wystąpienia silnego kryzysu sesje terapeutyczne mogą odbywać się częściej niż raz w tygodniu.

Terapia może dzielić się ze względu na zaplanowaną długość jej trwania na krótkoterminową (do 10 spotkań) i długoterminową (powyżej 10 spotkań). Terapia krótkoterminowa nie może zastąpić terapii długoterminowej — służy raczej zrozumieniu lub rozwiązaniu jakiegoś konkretnego problemu, poznaniu go i często znalezieniu rozwiązania.